Skip to main content

Khám phá văn hóa Việt với nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn: Nhạc tiền chiến





Thưa chú Ngạn, tại sao chúng ta gọi một dòng nhạc tiêu biểu là “nhạc tiền chiến”?
(Trích thư cô Xuân Thủy, Texas)


NHÀ VĂN NGUYỄN NGỌC NGẠN:


Cháu hỏi về “nhạc tiền chiến” làm chú nhớ mới đây, chú đi show tại Chicago, nữ ca sĩ Lệ Quyên tặng chú cái CD vừa phát hành và bảo:
- Cháu định đặt tên cho CD này là Nhạc Tiền Chiến, nhưng cháu không nắm vững lắm, mà hỏi thăm mấy người, cũng chả có ai giải thích cho cháu rõ ràng thế nào là nhạc tiền chiến nên cháu lấy tên là Dòng Thời Gian cho chắc ăn. Tiện đây cháu xin hỏi chú tại sao lại gọi là nhạc tiền chiến?
Lúc ấy có Nguyễn Hồng Nhung ngồi bên cạnh cũng bảo:
- Sao chú không cắt nghĩa điều này trên băng Thúy Nga? Thật sự thì chú không nhớ đã nói điều này trên Paris By Night chưa, nhưng nhân cháu hỏi, chú cũng muốn nhắc lại vì thế hệ trẻ các cháu có thể nhiều người chưa rõ:
Tiền chiến nghĩa là trước chiến tranh. Chiến tranh đây là cuộc chiến Việt-Pháp khi Pháp trở lại nước ta sau khi Nhật đầu hàng đồng minh. Cuộc chiến này cũng gọi là Toàn Quốc Kháng Chiến từ 1946 đến 1954.
Như vậy, nhạc Tiền Chiến là những bản nhạc được sáng tác trước chiến tranh để đánh dấu giai đoạn sáng tác tiên khởi của tân nhạc Việt Nam.
Bên văn chương, chúng ta cũng hay nhắc đến các nhà văn hoặc các nhà thơ tiền chiến. Cái mốc này rất quan trọng, bởi sau kháng chiến toàn quốc, kết thúc bằng hiệp định Genève chia đôi đất nước 1954, thì cả âm nhạc lẫn văn thơ đều chết hẳn tại Miền Bắc. Đất Bắc chỉ còn tồn tại một loại văn nghệ duy nhất để phục vụ chính trị mà thôi. Cũng may, kho tàng âm nhạc và văn chương còn được nối tiếp ở Miền Nam tự do, cho nên hôm nay mới có biết bao nhiêu tác phẩm để lại. Các nước Âu Châu, như Pháp, cũng dùng nhóm chữ “văn chương tiền chiến,” nhưng là đệ nhị thế chiến (1939- 1945). Còn bên Việt Nam chúng ta thì lấy cái mốc là chiến tranh Pháp Việt (1946-1954).



Trở lại với lĩnh vực âm nhạc: Cháu cũng biết, tân nhạc Việt Nam hình thành khoảng giữa thập niên 1930. Chỉ trong hơn 10 năm, đã có rất nhiều tác phẩm xuất sắc mà đến nay chúng ta vẫn còn yêu mến và gọi chúng là “bất hủ” hoặc “vượt thời gian” của các tác giả tiêu biểu như Đặng Thế Phong, Doãn Mẫn, Thẩm Oánh, Từ Linh Đoàn Chuẩn v.v… Phong trào tân nhạc buổi ban đầu đang bùng phát mạnh thì phải dừng lại vì chiến cuộc. Như vậy, nếu hiểu đúng nghĩa đen, thì nhạc tiền chiến chỉ gồm những ca khúc được viết ra từ khoảng giữa thập niên 1930 cho đến năm 1946. Tuy nhiên, cái tên “nhạc tiền chiến”, khởi sự được đặt theo mốc thời gian như chú vừa nói, dần dà đã trở thành cái tên gọi chung cho một dòng nhạc, một loại nhạc, (đôi khi cũng còn được gọi là nhạc thính phòng) để phân biệt với những loại nhạc khác như quê hương, nhạc trẻ, nhạc kích động v.v… Có những bản nhạc sáng tác trong thời chiến hoặc thậm chí sau thời chiến, người ta vẫn xếp vào loại “nhạc tiền chiến” hoặc “nhạc thính phòng.” Nghĩa là, cái tên gọi này hoàn toàn chỉ để nói lên đặc tính của một loại nhạc chứ không phải vì mốc thời gian sáng tác nữa. Thí dụ: Rất nhiều ca khúc Phạm Duy được viết trong lúc ông đi kháng chiến, chứ không phải trước thời chiến, nhưng chúng ta vẫn đặt nó vào dòng nhạc tiền chiến, như Bên Cầu Biên Giới, Bà Mẹ Giao Linh, Người Về, Ngày Trở Về, Nhớ Người Thương Binh v.v..
Đặc tính của nhạc tiền chiến hay nhạc thính phòng thường được thể hiện qua hai nét:
- Thứ nhất là cách lời ca mang chất thơ, chú trọng về văn chương, dù mơ hồ hay sáo ngữ.
- Thứ hai là cách hát của ca sĩ, nghiêm chỉnh hơn, bám sát nốt nhạc và ít luyến láy, ít chế biến.
So với những loại nhạc khác, nhạc tiền chiến có thể ít thu hút người thưởng ngoạn hơn, nhưng nó luôn luôn có một vị trí trang trọng bởi nó là cột mốc đánh dấu thời kỳ thành hình tân nhạc Việt Nam.

Comments

Popular posts from this blog

NHỮNG TRUYỆN ĐỌC (AUDIO BOOKS) CỦA NGUYỄN NGỌC NGẠN

Truyện cười tiếu lâm tục tĩu 18+ hay nhất

Các bạn lưu ý, Tôi chỉ sưu tầm một ít chuyện cười người lớn, ai không thích đọc vui lòng đừng comment nhé.

Người phụ nữ mang con mèo bị bệnh của mình tới tìm bác sĩ thú y. Nàng than thở:

- Nó bỏ ăn uống mấy ngày nay, nhờ thầy cứu giùm.

Sau khi khám cho con mèo, bác sĩ thú y liền bảo:

- Con mèo này nó bị chứng bệnh rụng lông, mà nó lại hay liếm lông, nên lông vào miệng, xuống dạ dày, giờ rối bù trong đó. Tôi không thể cứu nó được, thế nào nó cũng chết thôi!

Mặt nàng bỗng biến sắc. Ngồi im lặng nghĩ ngợi một lúc lâu, nàng bỗng khóc lóc vô cùng thảm thiết. Bác sĩ hốt hoảng:

- Cô đừng quá đau buồn như thế. Cô có thể nuôi một con mèo khác cơ mà!

- Không phải thế bác sĩ ơi! Tôi đang lo thế nào rồi chồng tôi cũng mắc bệnh này mà chết mất thôi!

Nguyễn Ngọc Ngạn và chuyến tàu đau thương

Câu chuyện vượt biển kinh hoàng của Nguyễn ngọc Ngạn – Nhà văn – MC của Thúy Nga Paris by night


Ðời người, ai cũng có những kỷ niệm, đau thương hay hạnh phúc. Kỷ niệm đôi khi chỉ thoáng qua, mờ nhạt như áng mây bay ngang bầu trời, để lại chút hình ảnh bâng khuâng. Nhưng cũng có khi hết sức sâu đậm, đến nỗi có thể coi là một biến cố, khả dĩ tạo thành khúc rẽ quan trọng cho cuộc đờị Ðó là trường hợp của tôi với câu chuyện xảy ra hơn 20 năm về trước mà giờ này ngồi ghi lại, tôi vẫn thấy hiển hiện như mới hôm qua.



Ngày ấy, miền Nam vừa đổi chủ được 3 năm, tình hình chính trị còn cực kỳ khắt khe Ðã thế, chính sách áp dụng lại không đồng nhất, mỗi phường mỗi tổ là một lãnh chúa, phát huy sáng kiến mà bức chế nhân dân. Tôi ở trại cải tạo, cầm tờ giấy tha vào giữa năm 78, về trình diện Sở Giáo Dục Thành Phố cho đúng thủ tục, dù biết trước sẽ không được thu nhận trở lại nghề cũ . Không có nghề nghiệp biên chế, tôi chỉ được tạm trú 3 tháng tại Sài Gòn để thu xếp đi vùng kinh tế mới . Thời gian …